Nisan ayının son haftasında gerçekleştirilen Aşı Haftası, aşıların bulaşıcı hastalıklarla mücadeledeki hayati önemine dikkat çekiyor. Sağlık uzmanları, hem bireysel hem de toplumsal sağlık açısından aşının en etkili ve güvenilir koruma yöntemi olduğunu belirtiyor. Ancak, aşılamadaki düşüşlerin salgın riskini artırabileceği konusunda uyarılarda bulunuyorlar. Küresel sağlık verileri de bu durumu destekliyor. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) 2023 verilerine göre, aşılar her yıl yaklaşık 4 ila 5 milyon hayat kurtarıyor. Bunun yanı sıra, DSÖ ve Birleşmiş Milletler Uluslararası Çocuk Acil Durum Fonu (UNICEF) tarafından yayımlanan tahminlere göre, dünya genelinde çocukların yalnızca yüzde 84’ü temel aşıların üç dozuna ulaşabiliyor. Yine de her yıl 20 milyondan fazla çocuğun rutin aşıları tamamlayamadığı ifade ediliyor. Uzmanlar, kızamık gibi yüksek bulaşıcılığa sahip hastalıklar için gerekli olan yaklaşık yüzde 95’lik toplum bağışıklığı seviyesinin altına düşülmesinin salgın riskini artırdığına dikkat çekiyor.
Türkiye’de aşılamada son yıllarda görülen düşüşler, Sağlık Bakanlığı verilerine göre, çocukluk çağı aşı oranlarının uzun yıllar yüzde 95’in üzerinde olmasına rağmen aşı reddinin artış göstermesiyle dikkat çekmektedir. İstanbul Tabip Odası Yönetim Kurulu üyesi ve aile sağlığı uzmanı Dr. Emrah Kırımlı, aşı tereddüdünün ciddi bir halk sağlığı sorunu haline geldiğini belirtti. Eski zamanlarda hekim ve kamu otoritesinin önerileriyle aşıların yapıldığını, ancak bu güven ilişkisinin zayıfladığını vurguladı.
Kırımlı, aşı tereddüdünün en önemli nedeninin sağlık sistemine olan güven kaybı olduğunu kaydederek, “Sağlık çalışanlarının çabası yeterli olmuyor. Yetkili kurumlardan gelen güvence zayıflayınca tereddüt artıyor” dedi. Özellikle çocukluk çağı aşılarındaki düşüşe dikkat çeken Kırımlı, bazı yaş gruplarında aşısızlık oranının yüzde 10’un üzerine çıktığını ifade etti. Yetişkin aşılamasında da ciddi gerilemeler yaşandığını belirten Kırımlı, grip ve zatürre aşılarının yapılma oranlarının yüzde 20-30’lara düştüğünü aktardı.
Aşı oranlarındaki düşüşün salgın riskini doğrudan artırdığını vurgulayan Kırımlı, kızamık ve boğmaca vakalarındaki artışa dikkat çekti. “Maalesef boğmacadan ölen çocuklar var. Kızamık vakaları artıyor. Sıfır olan hastalıklarla artık yüzlerce, binlerce vakayla karşılaşıyoruz. Bu durum zaten bir salgın” dedi. Toplum bağışıklığının korunması için yüksek aşılama oranlarının kritik önemde olduğunu belirten Kırımlı, kızamık için bu seviyenin yüzde 95’in altına düşmemesi gerektiğine dikkat çekti. Ayrıca, kızamık vakalarının özellikle aşısız veya eksik aşılanmış çocuklarda görüldüğünü vurguladı.